GÜZEL NEDİR? / Brecht

BERTOLT BRECHT


GÜZEL NEDİR?

Büyük mimar Len-ti, yeni bir güzellik ülküsü ortaya atmıştı. Yararlı olanı güzel saymıştı. Koha kentinde işçiler için konut yapılacağında, ona baş vurdular. Len-ti de hiç süsü olmayan, içinde ise oturacakların tüm gereksinimlerinin düşünüldüğü evler yaptı. İşçiler konutlarına taşındıktan kısa süre sonra Len-ti, onların yeni evlerinden memnun olmadıklarını duydu. Konutlarını yeterince güzel bulmamışlardı. Len-ti, ama bu konutlar güzel, diye bağırdı. Onları yaparken sizin makinelerinizi örnek aldım; makineleriniz ise yaşamımda gördüğüm en güzel şeylerdi. Üstelik de yararlı şeyler. Ben de en yararlı insanlar için en yararlı konutları yapmak gerekir, diye düşündüm. İşçiler şöyle karşılık verdiler: Çalıştığımız fabrikalarda her şey pratik amaçlara göre düşünülmüştür, orada yararlı olmayan şey yoktur. Bize de ancak yararlı olduğumuz ölçüde gerek duyulur. Yalnızca yararlı olan karşısında tiksinti duyuyoruz. Yaşamımızı kemiren makine, metal ve camdan yapılma; şimdi sen kalkmış eşyalarımızı da metal ve camdan yapıyorsun. Bu yaptığın, mavnayı yürütürken deri kamçıyla dövülen bir forsaya, oturulacak yerleri deri şeritlerden örülü sandalyeler sunmaya benziyor. Belki de güzel olan, gerçekten de yararlı olandır; ama o zaman bu demektir ki, makinelerimiz güzel değil, çünkü onların bizim için yararı yok. Len-ti, üzüntüyle şöyle bağırdı: Ama makineler yararlı olabilirdi! Evet, diye karşılık verdi işçiler, senin yaptığın evler de güzel olabilirdi, ama değil işte!


GÜZELLİK DUYGUSUNUN GELİŞMESİ

İnsanın musiki duygusunu yalnız musiki uyandırabilir ve musikiden anlamayan kulak için en güzel musikinin bile bir anlamı yoktur; dolayısıyla musiki bir nesne değildir, çünkü benim nesnem sadece benim özel güçlerimden birinin pekiştirilmesi olabilir; ve bir nesne duygusu benim için, bendeki duyu oranında varolabileceğine göre (ancak kendine uyan bir duyu için anlamı olabileceğine göre) toplumsal insanların duyguları toplumsal olmayanların duyularından çok farklıdır. Musikiden anlayan bir kulak, biçimin güzelliğini anlayan bir göz gibi insan duyarlılığının öznel zenginlikleri, kısacası kısmen geliştirilip kısmen var edilen insani güçler olan ve insanca zevk alabilen duyular insanın nesnel olarak açılan zenginliğinden doğabilir sadece. Çünkü beş duyudan başka zihni ve pratik denilen duyular da (irade sevgi vb) sözün kısası insan duyuları ve duyularının insanlığı, neslinin varoluşunun bir sonucu insan insanileştirilmiş doğa’nın bir sonucu olarak ortaya çıkarlar. Beş duyunun oluşması şimdiye kadarki dünya tarihinin sonucudur. Basit pratik ihtiyaçların sınırlandırdığı duyuların anlamı da kısıtlıdır. Aç kalmış bir insan için besin için insani biçimi değil besin olarak soyut varoluşu olabilir ancak. Böyle bir besin en kaba saba biçiminde de elde edilebilir ve aç kalmış insanın yemek yemesiyle bir hayvanın yemesi arasındaki farkın ne olduğunu söyleyemezdik. Yoksul, sıkıntı içindeki adamın gözü en güzel oyunu bile görmez; madenleri işleyen adam onların yalnız ticari değerini düşünür, madenin güzelliği veya eşsizliğini düşünmez. Madenler biliminden haberi yoktur. Dolayısıyla insan özünün nesneleştirilmesi hem teorik hem de pratik bakımdan insani hayatın ve doğal tözün (cevher) büyük zenginliğini karşılayan insani duyular yaratmaya olduğu kadar insanın duyularını insanileştirmeyi de gerektirir.

LAİ-TU’NUN GÜZELLİĞİ VE MUTLULUĞU

Me-ti ile Kin-yeh, Lai-tu’nun güzelliği üstüne konuşuyorlardı. Me-ti, gülümseyerek şöyle dedi: “Bence mutlu insanlar bize hep güzel görünüyorlar. Sen de Lai-tu’yu mutlu ediyorsun.” Kin-yeh: “Hayır”, diye karşılık verdi, “onu mutlu eden ben değilim; o kendisini benim için mutlu ediyor.”

(Me-ti’den)

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: